تبلیغات
دل نوشته های ایلچی خلخالی ( ائلچی بئی ) - خط سیاقی
پنجشنبه 11 آذر 1395

خط سیاقی

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    

(تصویر : خط سیاقی، تحفه ی فعالیت مکتب خانه ها)

اشاره : توركان اویغور از متمدنترین و از پیشگامان تمدن و فرهنگ در میان اقوام باستانی تورك بوده اند. در تاریخ توركی نام اویغورها آنچنان با مفاهیم فرهنگ و تمدن عجین و حتی مترادف شده است كه امروزه در زبان تركی مفهوم " متمدن " با كلمه " اویقار : Uyqar " ادا می گردد (از مصدر " اویماق : Uymaq " به معنی هماهنگ، سازگار و منطبق شدن). خط توركی سیاقی اویغوری كه یكی از خطوط رسمی و دولتی دولت های تورك حاكم بر ایران بوده است

خط تركی سیاقی : در زمان های قدیم در میان ترکان ایران و آذربایجان و... در میان كسبه ترك با سواد خطی ریاضی بنام خط سیاق مرسوم بود كه به عنوان وسیله ای برای نوشتن قیمت ها و ارقام و اعداد و یاد داشت كردن اقلام نسیه به حساب مشتری بكار می رفت. كاسب های بیسواد نیز با كمك فرزندان و یا دیگران این حساب ها را یادداشت می كردند. بخش بسیار بزرگی از اسناد تاریخی و مكاتبات دولت های تركی حاکم در ایران،از جمله قارا قویونلو، آغ قویونلو، صفوی، افشار و قاجار كه بالغ بر میلیون ها عدد می شود، به خط سیاق است. كلمه " سیاق " از فعل سایماق ( Saymaq ) تركی به معنی شمردن گرفته شده است (از همین ریشه كلمه " ساییق " در زبان تركی به معانی هوشیار، بیدار، نیمه بیدار، دارای خواب سبك، محتاط، دقیق، شمرده شده، به حساب آمده، مورد احترام.... و كلمه " سایاق " به معنی نوع، طور، سبك، قاعده، روش....، است). این خط را كه امروزه نیز در میان بعضی از بازاریان قدیمی ترك رواج دارد از بقایای خط و الفبای قدیم توركان یعنی اویغوری شمرده اند. اعداد در این خط با دو واحد قیران ( Qıran ) (از لقب فتحعلی شاه قاجار، صاحب قران) و تومه ن ( Tümәn ) یا تومان (كلمه ای تركی به معنی ده هزار) حساب می شوند و با آن می توان تا رقم ٩٩٩٩٩٩٩ را نشان داد.

برخی خط سیاق را ایجاد شده از خط سیاق و یا سیاقت رایج در ممالك اسلامی شمرده اند. انواع خطوط اصلی موجود در آثار و كتب خطی رایج در ممالك اسلامی در تمدن اسلامی عبارتند از: كوفی، نسخ، ثلث، محقق، ریحان، رقاع، توقیع، تعلیق، شكسته تعلیق، نستعلیق و شكسته نستعلیق. بعدها در دوره‌های متأخر، از سوی عثمانیان برای محاسبات دیوانی، اسناد و دفاتر داخل و خرج، شیوه‌ دیگری مورد استفاده قرار گرفت كه به خط سیاق و یا سیاقت معروف شد. كاتبان این خط برای اعداد و كلمات اختصاری وضع می‌كردند كه خواندن آن برای بسیاری آسان نبود. به همه حال، حتی اگر خط مورد استفاده كسبه ترك، بازمانده خط اویغوری نبوده بلكه مربوط به خط سیاقت بوده باشد، باز منشایی توركی دارد. زیرا خط " سیاق " (سیاقت) به همراه خطوطی مانند " دیوانی "، " دیوانی جلی "، " رقاع "، و ..... توسط تركان عثمانی و خطوط " نستعلیق " و " شكسته نستعلیق " توسط تركان آزربایجانی بوجود آمده اند. (خط نستعلیق، تا پذیرش الفبای لاتینی، خط ملی تركان آزربایجانی بوده است).


Shelli
جمعه 17 آذر 1396 06:06 ب.ظ
Incredible quest there. What occurred after? Thanks!
Gabriela
دوشنبه 9 مرداد 1396 10:05 ب.ظ
Good information. Lucky me I discovered your site by chance (stumbleupon).
I've book marked it for later!
foot pain at night
دوشنبه 5 تیر 1396 12:32 ب.ظ
These are actually wonderful ideas in concerning blogging.
You have touched some fastidious things here. Any way keep up wrinting.
std clinics near me
یکشنبه 4 تیر 1396 09:44 ب.ظ
بسیار ریشه از خود نوشتن در حالی که ظاهر شدن دلنشین در آیا نه حل
و فصل درست با من پس از برخی از زمان.
جایی درون پاراگراف شما در واقع موفق به
من مؤمن متاسفانه فقط برای کوتاه در
حالی که. من هنوز مشکل خود را با جهش در مفروضات و یک خواهد را خوب به پر کسانی که شکاف.

اگر شما که می توانید انجام من خواهد بدون شک تا پایان تحت تاثیر قرار
داد.
Bernadine
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 03:41 ب.ظ
Thanks for the auspicious writeup. It in fact
used to be a entertainment account it. Look advanced to more brought
agreeable from you! By the way, how can we keep in touch?
http://whiteheadiwvuhdwclj.snack.ws
چهارشنبه 20 اردیبهشت 1396 12:03 ب.ظ
Wonderful blog! I found it while searching on Yahoo News.
Do you have any suggestions on how to get listed in Yahoo News?
I've been trying for a while but I never seem to get there!
Thanks
BHW
چهارشنبه 23 فروردین 1396 09:39 ب.ظ
Hi there I am so happy I found your weblog, I really found you by
accident, while I was browsing on Digg for something else, Anyhow I am here now and would just like to say cheers for a remarkable post and a all round
enjoyable blog (I also love the theme/design), I don’t have time to go through it all
at the moment but I have book-marked it and also added in your RSS
feeds, so when I have time I will be back to read
a great deal more, Please do keep up the superb b.
manicure
سه شنبه 22 فروردین 1396 09:46 ق.ظ
Hi there, after reading this awesome paragraph i am too happy to share my familiarity
here with friends.
manicure
سه شنبه 22 فروردین 1396 02:19 ق.ظ
hi!,I really like your writing very a lot! percentage we keep
up a correspondence extra approximately your post on AOL?
I need an expert in this area to resolve my problem. Maybe that's you!
Having a look forward to look you.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

دریافت کد آپلود سنتر

آپلود عكس