تبلیغات
دل نوشته های ایلچی خلخالی ( ائلچی بئی )
شنبه 27 اردیبهشت 1393

کیتاب ساتیش و یایین ائولری

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    




نگران چاپ آثار خود نباشید



جهت چاپ آثار خود با چاپ ونشر بهبودتماس بگیرید



قابل توجه دوستان نویسنده  و شاعر


(چاپ ونشربهبود)افتخار


دارد آثار ارزشمند شمارا با الفبای لاتین و عرب


در اندک ترین زمان


ویرایش اخذ مجوز با قیمت مناسب


چاپ منشتر می نماید



تلفن تماس 09111868523-09391601162


آدرس بندر انزلی شهرک صادقیه


روبروی خانه های فرهنگیان


جنب آهنگری دفتر چاپ ونشر بهبودکد پستی


43198-58541(ائلچی بئ)


_
مرکز پخش بندر انزلی -- شهرک صادقیه روبروی خانه های فرهنگیان جنب آهنگری دفتر چاپ ونشر بهبود تلفن09111868523--09391601162_______________________________________

نشانی کتابهای چاپ شده چاپ ونشر بهبود(ائلچی بئی)در شهرستانها

_________________________________________________

پارس آباد مغان---روبروی بیمارستان ارس فروشگاه شهید ابوالفضل پاشاپور(تراختور)تلفون72323220پاشاپور

_________________________________________________

هشتپر--کتاب فروشی اندیشه تلفن 09112822688--01824221368آقای عبادی

________________________________________________

آستارا--چهارراه فارابی نمایشگاه دائمی کتاب مولاناتلفن01825216377---09119810751آقای طوفان

_________________________________________________

زنجان --سبز میدان پاساژی طبقه آخر پلاک 21--تلفن09193485988

__________________________________________________

تهران--خیابان انقلاب روبروی دانشگاه مجتمع تجاری فروزنده زیر همکف واحد 101 تلفن 66953959--09196027850آقای فرزانه

___________________________________________________

قم--کتابفروشی آذربایجان آقای نظامعلی قیچلویی تلفن 09368718950--09196496023

____________________________________________________

تبریز--چهاراه آبرسان جنب مسجد طوبی نمایشگاه دائمی شهر کتاب

تبریز خیابان امام خمینی نرسیده به تربیت روبروی پارگینک طبقاتی کتابفروشی کیهان

____________________________________________________

کرج --محمد شهر بلوار اصلی جنب و ابتدای بلوار دشت بهشت صمد مرادی تلفن02636201186

_____________________________________________________

اردبیل --خیابان امام خمینی روبروی دانشگاه مدرس کتابفروشی بهروز

اردبیل --خیابان اسمایل بیک نبش کوچه شهید نجف زاده کتابفروشی منصور جدی تلفن 04512243803

___________________________________________________

خلخال-- میدان امام خمینی کتابفروشی سیامک صادقزاده تلفن0914453072

_____________________________________________________

بستان آباد تیکمه داش --اکبر قنبری تلفن09141313659

_____________________________________________________

میانه --محله دره خرمن آقای محمد شیخ اسلامی (حاق سئور) تلفن09104020084

_____________________________________________________

نیر--نوشت افزار و لوازم التحریر فرهنگ آقای اسمایلی تلفن 09144532512

____________________________________________________

ـ ارومیه ـ خیابان امام ـ پاشاژ ارک ـ طبقه ی بالا ـ کتابفروشی فضولی
04432243769

2 ـ مرند ـ خیابان استادیوم ـ جنب بانک ملی مرکزی ـ کتاب فروشی پور سعید(کتابفروشی دانشجو)

مشکین شهر میدان امام کتاب فروشی دنیز آقای جلیلی مقدسی  تلفن نوموره سی 09141596158


 http://anzalichi.arzublog.com/انزلی توركلری+انزلیچی

https://telegram.me/joinchat/DyYSUT8zjyZWk-DcVQc2iQتلگیرام

تونقال آرزی بلاگدا

https://t.me/tonghalتونقال کانالی تلگیرامداwww.tungal. arzublog.com


دوشنبه 23 بهمن 1396

یاشاآرخام ......................

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    

غیبعلی سعادتی(سلیم بئ)

یاشاآرخام

تاریخ بویو ایجتیماعیتین شله سینی چینینده داشییان قوچاق اَرَنلریمیز عومورلرین اؤز خالقلاری و یاخود دونیا خالقلارینا حصر ائلمه گینن بو ایشدن نَقَدر ذوق آلیب اؤز داخیلی عالملریندن اولان اینسان سئورلیک  دویغولارینا صیقل وئرنده بلکه ده اؤزلرینی دونیانین اَن خوشبخت بیر کیمسه سی حساب ائله ییردیرلر؛ بوگون کی ایرطیباطات عصرینده اینسانلار اؤزشخصی  یاشایش لارینا باشلاری قال اولاندا گاهدان  قونشونون باشینا گلن اولایلاردان چکینیب اوزاق قالماق ایسته ییرلر؛ چونکه بوگون کی یاشام طرزی اینسانلاری اؤزونه قؤلو باغلی قول ائله ییرکن گئچمیشده اولان یئرلی اویماق بیرلیکلرینین بیر بیرینه باغلیلیق عنعنه سی ایتیب باتماق اوزه رینده اؤلور؛ یوخون گئچمیشیز اولان کند یاشام طرزینی خاطیرلایاندا او اینسانلارین نَقَدر بیربیرلرینه باغلی لیق لارینی گؤروردوک؛او بالاجا ایجیتماعی توپلومدا بیر یازیلمامیش قانونلار واریدی کی ماخلوق چتین گونلرینده بیربیرلرینه آرخا دوروب حیاتین آجی اولایلارینی ائل آراسی پایلاشیب بیربیرلرینه یاردیم اولوردورلار؛نه یاخجی آتالاریمیز ائله دَییرلری عنعنه لری بیزیم یارادیب یادیگار قویا بیلمیشدیر؛ یوخسا بیزلر اوچون بوگون کی مُدِرن دورو بیر تاریخ گئچیدی اؤلاراق  یاشاماق داها چتین اولا بیلردی؛امما اینسانین روح یوکسکلیگی زمان مکان تانیمیردئییه ؛گاهدان تاریخین سَرت  گئچیدلرینده خالقیمیزین غیرتلی اوغول و قیزلاری چکینمه دن چاتیشمامازلیق لارا معروض قالان کیمسه لرین های هارایینا چاتیب چتین گونلرینده یئنلمیز داغ کیمین آرخالاریندا دوراندا آرالاریندا باش وِئرن اولایلارینی  پایلاشیب باش وِئرن گرگین لیگه توخداق لیق گتیره بیلیردیرلر؛بیر بئله سوز سیرا دوزمکدن بو قؤنودا خالقیمیزین سئویملیسی ایچیمیزده یاشایان دوستو و قونشوسونون قایدینا قالان ویاش باخیمندان  اؤزوندن  بویوکلر آتالیق ائله یین حؤرمتلی دوستوموز 1346 اینجی گونش ایلی تولدلو  غیبعلی سعادتی(سلیم بئ)جانابلارینا سوز آچماق ایسته ییرم؛ سلیم بئ عین حالدا میانا شهرینه باغلی اولان میدان داغی بولگه سینین یئله قارشی کندینده دوغولوب ایندی ایسه اولکه نین باش کندی ساییلان تهران شَهَرینده  یاشاسادا آذاربایجان ساز سوز اوجاغینی قؤروجولاریندان بیری اولاراق هممشه عاشیق لار و شاعیرلر بیرلیگینه صدرلیک ائله یین بیرساز و سوز هوسکار کیمین یاددان چیخانلاری گونده مه گتیریب قاپی قاپی خسته نی دوشوگونو آختاریب الینن گلن قولتوقلارینا گیریب یاردیم ائلمک ایسته ییر؛داها دوغوروسو سلیم بئ اؤز شخصی حیاتینین قایدینی قویوب شاعیر و عاشیق دوستلاری نین چتینکلرینی آرادان قالدیرماق اوچون جیبینده پاراسیندان و چوخلو باهالی اولان واقتیندان گئچیب اؤز خالقینا مدنیتیه و شعیر موسیقی اینکیشافینا یاردیم ائلمک ایسته ییر؛اوجور کی من بیلیرم سلیم بئ یین قاپیسی بوتون آذاربایجاندان سوویه سینده یاشایان  هونری اهلی عاشیق و شاعیرلرین اوزونه آچیقدیر؛ بیر ائل ویرقینی کیمین قاپیسین دؤینلره قوجاق آچیب دوست تانیشلیق ایلقارینا صادیق اولماسینی گونده مه گتیریر؛سوزون دوغرو معناسیندا اؤزو شاعیر و یازیچی اولماسادا مین یازیب یارادان اوضمان کیمین دوشونجه یه مالیک اولان بیر اینساندیر؛و منیم باخیشمدا هونر کروانیمیزین باشیجی بو یورولماز کیشی اؤزونده بیر تاریخ یاشادارکن کروان باشجیلیق ائله دیگی شاعیرلردوستلارینین اونا  حصر ائله دیگی سیرالاردا یاشاییب واینانیرام تاریخ ادبیاتیمیزدا ابدی اولاراق یاشایاجیقدیر؛غیبعلی سعادتی هر بیر ایداره یه باغلی اولوب ایشله سه ده دوسلارینا صادیق بیر اینسان کیمین هممشه یولداشلارینان یانیندا آدی خوش خاطیره لرله قالیب و اینانیرام گئد گئده بو اینام داها آرتیب احاطه لی اولاجاقدیر؛بوگون آذربایجان سوویه سینده گئدن شاعیر و عاشیق بیرلیگی یوخدور اورادا سلیم بئ یین آدی چکیلمه سین؛ سوزون اصلی معناسیندا بو خیر خواه اینسان بوگون کی شاعیر و عاشیق دوستلارینا آرخا دوراراق اؤز صنعت سئورلیگینی و منسوب اولدوغو خالقی نین اینامی نی دوغرولتماق اوچون الینن گله نی اسیرگه مه ییر؛بوگون سلیم بئ یین آدی همدان ساوه توتموش زنگان ؛میانا ؛تبریز؛ اواوروم ادبی توپلوملارینا قَدَر یایلمیش بیر شخصیت دئمک اولور؛توی و خوش گونلریمیزین سازلی سوزلو گئچن سببکاری اولان بو اینسان گاهدان چتینلیک آنلاریمیزی اونوتماییب باجاردیغی بیر دوغما قارداش یانیمیزدا اولور؛تهران و کرج دئدیگیمیز سیخلیق اولان شهرلرده شاعیر و عاشیقلاریمیزا بؤیوک گوبلئی لره توتماغینان اؤز آتا بابا مدنیتینه صاحاب دورماق ایسته ییر؛سلیم بئ اورکدن دوستلاری نین اینامی قازانارکن بیر اوردو باشیجیسی کیمین هر طرف بارماق توتارسا اونون عاشیق و شاعیر دوستلاری باشینان جانینان او طرفه یونه لیب بیر یئره یغیشاندا بیر آنلیق دا اولسا هر کَسَن اؤز حییاتی نین آجی اولایلارینی یاددان چیخاریب بیربیریمیزینن دئییب گولنده کونلوموزده دوگون باغلایان  دردیمیز آزالیر؛ یوخاریدا وورقولادیغیم سلیم بئ تهران ؛کرج ؛زنگان؛ میانا؛طاریم؛ ایرشت و انزلی آراسیندا بیر دوستلوق کورپوسو قوراراق هامیدان خبر توتوب  حال سوروشاندا اؤز جیبینین حسابینا بیر یئره یغیشماقیمیزین سببکاری اولور؛و هر شاعیر عاشیق و یاخود یازیچی بو توپلانتیلاردا  اؤز قلمداشلارینان گؤروشوب دؤنه دؤنه پایشلامالارینی بو کیشی یه بورجولو اولورلار؛و منیم گؤزومده سلیم بئ اوجا بیر تاریخی عابیده کیمین بوگونلرین اؤز خالقی نین دیققت مرکزینده دیر؛یعنی میانادان زنگاندان و طاریمدان و انزلی دوروب باش کنده اوز توتاندا غیبعلی سعادتی آدینا یونه لیب اؤز سئوینجی و یاخود الله ائله مه میشدن کدرلری آنلارینی بو کیشی نن پایلاشماق  ایسته ییرلر؛وسوزومون سونوندا سلیم بئ  آدینی یئنی دن سسله ییب یاشا آرخام دِئییه یوخون بیر واقتدا یئنی دن گؤروشوب دئییب گلمک  آنلاری یاشاییب نفس چکیرم؛و حؤرمتلی دوستوم سلیم بئ یی و سیز حورمتلی اوخوجولاری اوزموزه گلن چرشنبه بایرامین سئویجینه اینداک ائله ییب گلن پایلاشانا قَدَر ساغ سالامات گؤرمک ایسته ییرم ؛هله لیک

ائلچی بئ

23/11/1396

انزلی شهری


دوشنبه 2 بهمن 1396

گئدیرلر......................

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    



گئدیرلر

حیاتدان کوسوبلر بو آتا آنا

بیلمرم گئدیرلر هارا بو آخشام

اوزنده اللرین ائودن ائشیکدن

قویوبلاردؤزومو بارا بو آخشام

 

ندیر بو یورقونلوق ندیر بو کوسو

آجیدیب گؤزلرین زامان توستوسو

باشیمدا اوینادی شیشمک یانقیسی

آز قالدی باغریمی یارا بو آخشام

 

آتامین دالینجا دوردوم باغیردیم

گئدیکجه گؤزومنن سوزو یاغیردیم

گئتمه یورقون یورقون آنا چاغیردیم

چکمه من یازیغی دارا بو آخشام

 

حسرته باغلی ایمیش عومورون اؤنو

خزان رنگی تاپیر کوینه یی دؤنو

گؤرنده بو ایمیش حیاتین سونو

چوکدو گؤزلریمه قارا بو آخشام

 

اوشاق تک آغلاییب هئی اینگیله دیم

ائلچی بئ یولومو دوز گئدنمه دیم

دونوب باخیشنلا آی آنا دئدیم

ائله دردلریمه چارا بو آخشام



جمعه 22 دی 1396

شیفاهی ادبیاتمیزدان...................

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    

 

شفاهی ادبیاتیمیزدان

شئشه سوزونون آنلامی

شئشه سوزو تورک دیلینده قیرخ دئمک اولورکی فارسجا اونا (چهل)دئیلیر؛اما بو شئشه و قیرخ گون عنعنه سی بیر رمز اولاراق تورک تاریخیندا چوخ گئنیش یایلمیشدیر؛گئچمیش ده یئنی دوغولموش اوشاغا شئشه ساخلاییب اوشاغی قیرخ گونو چیخمایینجا یاد آدام ائوه داخیل بیلمزدی چونکه بئله دوشونوردولر اؤزگه آدام پیسگولوژی جهتدن بیر یاد قووه اوشاغین اوستونه گتیریب ویاخود نظر ویریب خسته لندیره بیلر؛اگر بیرنفر یئنی دوغولموش اوشاق ائوینه داخیل اولماق ایسته یدی اوشاغین ماماسی و یاخود آیری بیر یاشلی قادین کؤرپه اوشاغی ائو قاپی سینین گیره جه یندن یوخاریدا ساخلاییب قوناق اونون آلتینان ائوه داخیل اولوردو؛و بئله لیگه یئنی گلن قوناغین منفی قووه سینی و نظر ویرا بیله جه ینی آرادان قالدیریردیلار؛ایکینجی مسئله بودور کی اگر بیر کیمسه بیلمه دن ائوه داخیل اولسایدی اونون قیچلارینی چیرمالاییب تئشته سالاراق دیزدن یوخاریسینی یومالی اولوردولار؛ وبئله اینانیردیلارکی اگر ائوه گلن کیمسه ده بیر نیگاتیو اولاراق قارا قووه اولسا توکولوب اوشاغا زیان یئتیره بیله جک  ائحتمالی نی آرادان قالدیرمالی اولوردلار؛شئشه قوتاران گونو یوخون ائل اویماق الی بوش گلمه سین هر کیمسه اؤز توانینا قَدَر الینده پارچادان قددن و یاخود خیردا دنه دن(ایده؛ گیرده کان؛ قورقا؛ قؤرولموش نوخود؛ کیشمیش) و یئمیش دن(میوه)زاددان گوتوروب دوغولان اوشاق ائوینه گلمه ینن  یغیشیب شادیانه لیک ائله ییب شئشه نی(چهل روز) باشا ویراندان سونرا قیسقانمادان بو ائوه آییری کیمسه لرینده گئدیب گلمه یینه ایمکان یاراناردی؛و بیر کیمسه ده حییاتین دییشسئدی اونا یوخون ائل طایفا یغیشیب شئشه ساخلاماق عونوانیندا قیرخ  گئجه آدامی اوله نین ائوینه یغیشیب جوره به جوره ناغیللار و حیکایه لر و سایالار دئمه ینن یاسلی عایله نین باشین قاتیب گئد گئده  بو ایتگی نی اونلارین یادیندان چیخاردیب شئشه نین سون گونو خش خییرات وئرمه گینن آدام اؤلن قیز قادینین قارا چارقاتینی باشلاریندان گوتوروب اوغلان و کیشی لرینده قارا گئییملرینی چیخاردیب اؤزلرینی ده دللک خانایا آپاریب ساققاللارینی قیردیراردیلار؛و شئشه گونلرینده(قیرخ گونده) بیر نفر قرآن ساواد هر گون آخشام چاغی گئدیب قبیر اوسته یاسین اوخویوب تزه اوله نین حاققیندا دوعالار ائلردی؛

و قیشین ایلک قیرخ گونو اولاراق کی اونا فارسجا چلّه دئیلیربودا اصلینده تورک خالقی نین عنعنه سی اولاراق همان شئشه ساخلاماق دئمک اولور کی قدیم قیش گونلری قارلی کولکلی اولماغینا گوره جاماهات معیشت ویاخود داوا دوکتور باخیمندان چتینلیکلرینن اوزله شردیرلر؛بو شئشه ساخلاماق عنعنه سی نین داوامی اولاراق هرگئجه بیرینین ائوینه یغیشیب هر طرفلی دانیشماغینان بیربیرلرینین گوذرانیندان خبر توتوب باجاردیقلاری قَدَر اونون پیرابلملری اولانلارین چتینلیکلرینی آرادان قالدیرماق ایسته ییردیلر؛سیز تصوویر ائله یین بیر اوجقار کدده یاشاییرسینیزکی هیچ اولماسا یاریم مئتیر یئره قار گلیب و سولار بوز باغلاییب و چایلار گئچه جک وئرمیرو بقول فارسلار مال رو یولودوربیر یئره سفر بر اولماقلاریدا موطلق آت قاطیر و ائششگینن اولمالیدیر اورادا بیرکیمسه خسته له نیب داوا دوکتور احتیاجی اولاندا او خسته نین آدام نفری نه چتین لیکلرینن  اوزله شیب و ها بئله بیر قادین دوغماق ایسته ینده یوز ائله چتین لیک لری آرادان قالدیرماق اوچون قیشین سرت گونلری ساییلان بویوک چیلله نی شئشه ساخلاماق بیربیرلرینین ائوینه یغیشیب هر گون بو قارلی قادالی گونلریندن گئچنده دوعالار ائله ییب کیچیک چیلله دِئییه شئشه نی باشا ویرماغینان؛جاماهات بیر بیرلرینن سیخلاشیب  یاشاییردیلارکی چتینلیکلرینی بیر بیرلرینن پایلاشیب آرادان قالدیرا بیلسینلر؛

شئشه سوزونون آنلامی تورکوده آلتی  هفته دئمکدیر کی  بوتویلوکده اولور  40گون

قیرخلار؛

بو شئشه عنعنه سی تورک خالقی نین تاریخیندا

شئش سوزو تورکوده قیرخلار کیمین ده گلیب دیر اهل حق لر اونا چهل تن دئییرلرکی گویا بو قیرخ نفر ترک دونیا ائله میش عاریفلردیرلرکی طبیعت قوینو اولاراق بیر اوجقار مئشه و یاخود داغ دیبینه  چکیلیب ایجتیماعیتدن اوزاقدا تانری یا عیبادت اولاراق حاق دورگاهینا بیر قول کیمین دوعالار ائله ییب اؤز گوناهلارینی باغیشلانماسینی ایسته یرلر؛و بیزیم تاریخمیزدا بیر قیرخ حرامی سوزوده واردیر کی اودا اصلینده بو عنعنه یه باغلدیر؛

شئشه قوشو؛

شئشه قوشو کی فارسلار اونا شب پره دئییرلر؛طبیعتده اولان نادیر بیر جانلی دیرکی سیچان کیمین دیشی و قوش کیمین قاناتی وارچوخلو حاللاردا آیری جانیلارین قانین ایچمه ینن قیدالانار ؛اوزوده نه یومورتدا قویار نه ده کی دوغار فقط ساق قاناتی آلتینان بیر بالاجا غده چیخاریب قیرگون عرضینده بالاسی نی او وسیله ینن دونیا یا گتیرر؛وبیزیم تورک ادبیاتمیزدیر بیر اوغورسوز حیوان کیمین تانینیب تاریخاَ یازیچی و شاعیرلریمیز اونا شعیرلر قوشوب باره سینده دانیشاندا بئله بیر سوزوده اورتایا چکردیلر کی دولت طرفیندن گلیب قوشلاردان  مالیات طلب ائله ینده شئشه قوشو دیشینی گوسته ریب دئییر کی من سیچانلار قوروپوندان اولدوغوما گوره اونلارینان مالیاتیمی وئرمیشم؛و سیچانلاردان مالیات طلب ائله ینده قاناتینی گوسته ریب دئییر کی من سیچانلارقوروپوندان اولدوغوما گوره اونلارینلان مالیاتیمی اوده میشم؛

شئشنگی هاواسی

بیزیم آزاربایجان ساز قوپوز اوستونده بیر نئچه دنه شئشنگی آدینا  هاوامیز واردیر کی عموما شادیانه هاوالاریمیزدان حئساب اولونورلار؛یوخاریدا ایضاح وئردیگیم شئشه سوزو کی سانگسیریت دیلیندن فارس دیلینه داخیل اولوب؛بو شئشه ساخلاماق عنعنه سی تورک وآزاربایجان خالقیندا تاریخاَ بیر دوزگون فاکت اولاراق خالق ایچینده قوتلو سایلیب ساخلانیلارمیش کی بیری بیر کؤرپه اوشاغین دوغولماغی دیر اونا قیرخ گون وگئجه شئشه ساخلاییب گاهدان عاشیق چاغیریب بو گئجه لری سازینان سوزونن گئچیردنده اولا بیلسین کی همان شئشنگی هاواسی دا بو مجلیس لره اویغون یارانمیش بیر هاواجاتلاریمیزدان اولسون اوجور تورک آزاربایجان خالقی اوله لرینه شئشه ساخلایارکن(قیرخ گون) یاس توره نی توتوب قبرینین اوستونده قرآن اوخودوراردیلار؛ویاخود بیر عزیز قوناقلاری اوزاقدان یولدان گلسیدی اونون شرفینه شئشه ساخلاییب قیر گون قیرخ گئجه عاشیق چاغیریب شادیانه لیگ ائله ییردیلر؛عالیم دئدیگینه گوره ایندی ایسه آلتی شئشنگی هاواسی واریمیزدیر؛و شئشه آدینی فونوگیرافیسینا باخاندا شن لیک سوزینن باغلی اولدوغو نظره گلیر؛اصلینده فارسجادا ایشله نن شادی؛جشن؛ فشنگ  سوزلریده بیزیم شن و شنلمک  سوزوموزدن گئتمه یی نظره گلیر؛  

تکه قاری

 بو حیکایه بئله دیر کی هر ایل پاییزین سون آییندا اؤن یئدی گئجه سی تکه بیر چول حیوانی اولاراق اؤن سکگیزین گونونه گئچنده  اؤز دیشی سینی تاپیب موطلق  اوننان جوتلشمه لی اولار؛ و او گونلرده کولک قاریشیق یاغان قارین آدینا ائل آراسی تکه قاری دئییب بیلردیلر کی پاییزدان اؤن سکگیز گون قالیبدیر و بو حیوانلارین جوتلشمه عنعنه سی اؤزو طبعیتده  بیر قریزه اولاراق مولطق او گونده باش توتمالی اولومورش؛

دونقوز قاری

وبو حیکایه ده عین یوخاریدا قید ائلدیگیم کیمین قیشدان اؤن سکگیزگون  گئدنده بیر گون دال قاباق اولماماق شرط ایله  ارکک دونقوز اوز دیشیسی نی تاپیب اوننان جوتلشمه لی اولوردو اگر ارکک اوز دیشیسینی تاپا بیلمه سیدی او ایل دیشی دونقوزون بهر آلماغی اولماییب و نهایت دوغوشودا اولمایاجاغیدیر و اؤنملی سیدی اودور کی او زامانین جاماهاتی بویوک چیلله نین اؤن سکگیزینجی گونو بیر کولکی  قار یاغاندا ائل آراسی اونا دونقوز قاری دئییه آهیل آق ساققاللار بو قارین یاغماغینان بیلردی لر کی بو گون دونقوزلارین جوتله شن گونو و بویوک چیلله نین اؤن سکگیزینجی گونودور

کورد اوغلو کوله یی

بو حیکایه بئله دیرکی دئییلنلره گوره اسگی چاغلاردا بایراما اؤن سکگیز گون قالمیش بیر کروان داغ یولونا چیخاندا آغیر کولک کروانی توتوب آت قاطیری اولان دست آلات ائله ییب کولکدن چیخاندا کورد اوغلو اوزونو ایتیریب کوله ینن ال یاخا اولارکن یولداشلاری بیله سیندن اوزاقلاشیب تا اینکه اوز یئر یوردلارینا چاتیرلار؛کورد اوغلونون آتاسی اوغلونون گئجیکمه یینی گؤرنده دوروب تزه گلن یولداشلارینان اوغلونون خبرین توتاندا اونلار حادیثه نی اولدوغو کیمی کیشی یه چاتدیریرلار؛بالاسیندان نیگران ائوینه اوز توتان آتا حییات یولداشیندان مسئله نی گیزلده رک چاغریر کی آی آرواد گئد *یازام  ساری بارداغینی گتیر؛ائوین قادینی تر تله سیک بارداغی گتیرنده کیشی آغزینی آچیب یاغین ترله مه سینی گؤرنده الین حاق درگاهینا قوزاییب شوکور ائله  یرک سوزو آچیب حیات یولداشینا دئییرآی خانیم مین شوکور کی یئره نفس گلیب دیر بوواقتدا کیمین اوغلوموزو کولک اولدورمه سه داها بیله سینه تهلوکه یوخدور؛

ایضاح-یازام سوزو اصلینده یاز قاباغی چولون گوللو چیچک لی اوتلارینی یئیین خیردا باش حیوانلار(قویون گئچی) دئمک اولور کی یاز چولونون عطیرلی ایپارلی گوللریندن اوتلایاراق قارا قویونلارین سوتونن الده اولونموش بیر خالیص ساری یاغدیر؛ 

ائلچی بئ

1396/10/21

انزلی شهری


یکشنبه 10 دی 1396

آی چئوره سینده

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    

 

یایلاق اتکلرینده کی*گیلدیک گؤز اوخشاییر

*سال داغ دوشونده شَهَرجیک گؤز اوخشاییر

ساحیل باخیشلاریندا*اوچان یول گئدیر گئجه

اولدوزلانیب یولداکی *کرتیک گؤزاوخشاییر

درد یورماسین درده جر اولدوقجا کیمسه نی

*اَمچی الینده ساغلیغا *گزلیک گؤز اوخشاییر

ائویمیزده خالچا شکلی دی سانکی بو کتدی قیز

آلمیش باشیندا یول گئده چلتیک گؤز اوخشاییر

نه یاخجی کی هر نه یارانمیش دوز اولماییب

داغلارکی وار بئله جه؛دیک دیک گؤز اوخشاییر

قایتار ساچین آرخانا توک بر بزکلی قیز

آی *چئویرسینده گؤرسه نه *تیفتیک گؤز اوخشاییر

چرشنبه گونلری چوله چیخ گَز دولان بیر آز

باخدیقجا خالق ایچینده کی شن لیک گؤز اوخشاییر

سنده گؤزلیگین تامی وار آی قاباقلی قیز

چال چال*قاباق سنده کی کیرپیک گؤز اوخشاییر

*گیلدیک- بیرنوع تیکانلی کولدور کی گول بورنو آدلی بیر خیردا یئمیش(میوه)گتیرر اونو دریب آشین پیشیرلر و اونون قاینادیلیب توتولموش سویو بویرَک خسته لیگینین درمانی دیر

*سال- تورکوده هالای؛ ردیف صف؛ دئمک اولور

*اوچان- تورکوده هوندور یوک گمیسی دئمک اولور

*کَرتیک(کلک)- تورکوده علامت و یاخو نشان دئمک اولور

*اَمچی- تورکوده دوکتور دئمک اولور

*گزلیک- اوجو اَیری ایتی پیچاق دئمک اولور

*چئویره سیند- دوره سینده- اطرافیندا

*تیفتیک-نارین توک دئمکدیر کی قیزلارین قولاق یانلاریندان توتموش آلینلاریندادا گؤرسه نر-تزه خالچانی سیغاللاییب سوپورنده چیخار

*قاباق- تورکوده گؤز اورتوگو دئمک اولور  


یکشنبه 3 دی 1396

میصرا میصرا

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    


سئویرم من سنی ای سئومه لی دونیا دونیا

گزیشیرسن قلمیم ده یئنه سئودا سئودا

سنین عشقینده بهشتین داشین آتدیقجا دئدیم

دوشه جک دیللر روسوالیغی بوغدا بوغدا

سنی گؤرجک گِئچیری عابید اؤز ایمانیندان

یاشاییر عومورونو صنعان کیمی روسوا روسوا

اولان عشقین دلیسی رام اولا بیلمز هرگیز

قوی آپارسینلا صلیب اوستونه عیسی عیسی

اؤتوروب سانکی مزار اوسته منیم تک وورقا

توکور هردن گؤزونون یاشینی گولشا گولشا

گئجه تک لیکده گؤزومدن سنی سؤردوم اوج آلیب

یورودو اوستومه غملر سئلی دالغا دالغا

سن او ساچ قیویریمیسان یِئل دَییه روحوم گمی سین

آپاریرسانکی کولک لر قاتی دریا دریا

ائلچی بئ چوخدا دوگون ویرما حییات فلسفه سین

طبعینی سال ایشه معنا ائله میصرا میصرا





سه شنبه 14 آذر 1396

بابرشاه

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    

بابرشاه حضرتلری نین تورکجه دیوانی چاپ اولدو                                                                                                          کؤچورن "ائلچی بی                                                                                                                                                                    تیراژ1000 دنه                                                                                                                                                                             دَیَیر15000تومن                                                                                                                                                                          ناشیر "اینتشارات یاس بخشایش دفتر چاپ و نشر بهبود امکداش لیغینان                                                                     یایین ائوی بندر انزلی شهرک صادقیه اوتوبان خالخال روبروی خانه های فرهنگیان جنب آهنگری دفتر چاپ و نشر(ائلچی بی)                                                                                                                                                                    بو اثری ایسته یینلر بو نومره له زنگ آچیب الده ائله یه بیلرلر 09111868523--09391601162                                          اوستاد سالاریانین تلگیرامینا پیغام قویوب اولکه داخیلی پستونونان الده ائله بیلرلر


پنجشنبه 9 آذر 1396

تورکون تارخینی

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    

دونیانین گئچمیش تارخینی بیلمک ایستیرسیز تورکون تارخینی اوخویون  


سه شنبه 30 آبان 1396

اینسانلغین شرف هیکلیدیر بو آذاربایجانلی بالاسی

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    


فدایی باشیجیسی فریدون ایبراهیمی                                                                                                                 یاسلی یازیمیز...............

جوشغون خزرین دالغا سسی ایله دوغولوب؛ آستارا حیران داغلاریندان هویکوروب آخان چایلارین های کویویی ایله آغلاییب؛ باغلارین سئحیرلی سحر سللمی ایله دویغولانیب؛ آنا لای لاسی ایلا بئشیکده یاتیب؛ دوغولدوغو بولگه نین یام یاشیل یاماجیندان نفس آلیب؛ ایلک دونه دیز لری گیرتوتوب ایاغا دوراندا سانکی اوزایله بیر تاریخی قالدیریب؛گئت گئده دیرچه لیب؛ تای توشلارا قوشولوب؛ اوینایاندا طرف داشلاری نین اینامین قازانیب؛بالا بوی اینجه باخیشی ایلا؛ آناسی چینینه مکتب چانتاسی سالاندا؛ خییر دوعا اولاراق دئییب گئت بالاحیات یولوندا بودوره یشش اولماسین؛صینیف داشلار ایلا قونوشوب اوینایاندا یخیلان امسیز اوشاقلارین الیندن یاپیشیب قالدیرارکن گوزلرینده اولان درین دویغولارینی اولارا اوتوروب؛یئنی یئتمه چاغلاریندا اسیر ائللرینین عدالت سیزلیگه معروض قالماسین گورنده کدرله نیب؛اوز وارلیغینا سیخمایان  آغیربیر درده قاپاناندا هردن آستارا سرحد سیم خاردالارینا سویکه نیب گوجلواللری ایله دمیر بورقولاری سیخاندا بارماقلاری آراسیندان قان سوزوب؛گوزلرینده آیریلیق کاروانی یول سالاندا؛ باشی اوستن گئدن دورونارلا دیدرگین دوشموش اوتایلی بوتایلی دیلداشلارینا قورتولوش سحرین موشتولوغون یوللاییب؛گوندن گونه خالقی نین باشیندا قاخینج اولان میندارنفس لی قولدور ایریضاشاهین عدالت سیزلیگین گورنده قارانلیق گئجه لری اوز ایله دیز قوجاقلاییب اولکه نین گله جک آزادلیق گونونه فیکیرلشنده تبریز شام قازان بیلیگ اوجاغیندان مایالانیب او مقدس علم یوردونا اوز توتاراق حقوق درسینی اوخویوب ایران اولکه سینده گئدن حاققسیزلیق لارا سون قویماق اوچون اوزونو یئتیشدیریب؛آذاربایجانین شاه داغی ساوالان زیروه سیندن او تای بوتایا باخاندا قارتال کیمین قی ویریب آلولی باخیشلاری لا داشلارا سس کوی سالیب؛ جینگیلتی سی داغ دره نی بویوروینده یئنی دن قولونا گوج گلیب؛سیید جعفر پیشه ورینین باشجیلیق ائتدیگی آذاربایجانین میللی حَرَکاتینا قوشولاراق؛ یئنیلمز سرکرده کیمین اربابلار الینده تالانمیش یازیق اکینجی  سویداشلارینا آرخا دوراندا فدایی میللی حکومت وریندن عدلیه باش ناظیری سئچیلرک؛ بو ایشی لایقینجه عوهده سینه آلیب بوینو یوغونلارین قولاغین بوراراق اولکه ده امن آمانلیق یارادیب؛بیر ایلده اللی ایللیک ایش گورن میللی حوکومتیمیز خایین اللرین چارپیشماغی لا خطره دوشنده؛ پیشه وری سورگون؛ فدایی باشچیلاری دیدیرگین؛ آذاباربانین شرفلی اوغول قیزلاری اولومه معروض قالان حالدا؛ ناغیلیمیزین قوچاق قهرمانی آستارانین گوی مئشه سینین دوشون دومسوکله ییب اَمَن فرهاد ایبراهیمی  عومورونون ییرمی سیگیز یازینا ایاق قویاندا توتوقلانیب محاکیمه سیزاولومه محکوم اولارکن فدایی قولداشلار ایلا ایچدیگی آنددا صادیق قالاراق 1325اینجی ایل دهشتلره معروض قالمیش تبریزین باش میدانیندا قورولان دار آغاجینا گلیرم دئییه دان اولدوز ایلا ویداعلاشاراق؛ اوز بی لیک پالتارین گئئیب گئچینن آیلَنجه قوناغی کیمین گئری یه دونمز آردیملار ایلا اولومه دوغرو گئدنده اوزوندن بیر اولمه مزلیک هیکلی یارادیب؛یاسلی یازیمیزین 61 اینجی گونلرینده  آنالارین گله جک دوغدوغومیللتچی  اوغول قیزلاریمیزا بایراق سیزیندیر دِئییه شرف مئساژی یوللایاندا؛ دار آغاجین اوپوب بوغازی کندیره دوگونله ننده ال ایاق چالمادان اولو روحو آق گوئرچین کیمین قفس دن اوچوب سونسوزلوغا دوغرو اوچماغا باشلاییر.................................


چهارشنبه 17 آبان 1396

تورک تاریخی

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    

آغاج آنا: آغاج تانریچا 

موختلیف لهجه و شیوه لرده آغاج (آغاش، یاغاچ، ییغاچ، یاغاش) آنا اولاراق دا دئییلر. بعضاً ماس آنا ده دئییلیر. مونقوللار ایسه مود (مودو، مودو) ائجه اولاراق خاطیرلایارلار. یئرله گؤیو بیر-بیرینه باغلایان حیات آغاجی اولو کایین'ی (کیشی تئرئک'ی) قورویار. بعضی تورک طایفالاری آغاجدان توره دیکلرینه اینانارلار. مثلاً بیر بویون آدی اولان قیپچاق سؤزو، "آغاج کوووغو" دئمکدیر. کیپچاک'ی آناسی، بیر آدانین اورتاسیندا اولان آغاجین کوووغوندا دوغورموشدور. قیپچاقلار دا اونون نسلیندن تورمیشلردیر. اصلینده آغاج کوووغونون ایچریسینده ایشتیراک ائدن قادین تورلارین سونراکی عصرلرده، سؤیلنه جگی داها حقیقی بیر حالا گتیرمک اوچون یارادیلدیغی آیدین اولماقدادیر. داها کؤهنه دؤورلرده بیرباشا آغاجدان دوغما شکلینده بیر آنلاییشین وار اولدوغو راحاتلیقلا دئییله بیلر و بوراداکی آغاج دا اصلینده عادی بیر آغاج اولماییب، اولو کایین'دیر. چونکی او، بوتون حیاتی و دوغورگانلیغی ایشارله مکده دیر. بیر بنزه تیم ائدیلدیگینده اوغوز خانین ایلک یولداشی نین دا آغاج آنا آنلاییشییلا علاقه لی اولدوغو گؤروله بیلر. اوغوز خانین تاپدیغی بو قیز دا بیر آغاجین اورتاسیندا اوتورارکن. و داها سونرا دوغوردوغو اوچ اوغولوندان تؤره ین اوچ اوکلار آدی وئریلن تورک طایفالاری نین آناسی اولاراق قبول ائدیلیر. آغاج، سویلولوغو دا ایفاده ائدیر. تورک مدنیتینده بؤیوک و کوووغو اولان آغاجلارا حؤرمت ائدیلر، حتّی بو جور آغاجلاردان قورخولار، ایچینده آل آناسی نین (و یا آغاج آنانین) یاشادیغینا اینانیلیر. آغاج آنانین دیقته چارپان بیر شکیلده آغاج آتادان آییران ان اهمیتلی خوصوصیت، ایچینده یاشایان دیشی بیر آکتیوین و یا قادینین تاپیلماسی و اونون دا وئریملی اولماسیدیر. (آغ / آک) تؤره میشدیر. آغاج؛ موختلیف نؤوعلری اولان اودونسو بیتکیدیر. آغماک (یوخاری چیخماق) حرکتییله علاقه لیدیر. اوزانما معناسی داشیییر. بو مضموندا گؤیه دوغرو اولماغی بیلدیریر. آغاجین کوتلولوغو بئلی ده گؤیه دوغرو یوکسه لیر اولماسیندان قایناقلانیر. 

آغاج آتا: آغاج تانری 

موختلیف لهجه و شیوه لرده آغاج (آغاش، یاغاچ، ییغاچ، یاغاش) آتا اولاراق دا دئییلر. بزن ماس آتا دا دئییلیر. مونقوللار ایسه مود (مودو، مودو) ائجئگئ اولاراق خاطیرلایارلار. بعضی تورک طایفالاری مثلاً اویغورلار آغاجدان توردیکلرینه اینانارلار. ایکی چایین قووشاغیندا یئرلشن بیر آداجیغین تام اورتاسیندا یان-یانا دایانان ایکی آغاجین آراسینا دوشن ایلدیریملار سونرا بئش دنه چادیر گؤرونور و ایچلرینده بیر دنه اوشاق اوتورارکن. بو اوشاقلار او بؤلگه ده کی  کاویملئرجئ ائدیرلر و اونلارین ایچینده یئتیشیب بؤیویرلر و اویگور'لارین آتالاری اولارلار. گئدیب او ایکی آغاجا حؤرمت بسله ییرلر و بونون اوزرینه آغاجلار دانیشیب اؤزلرینه آلکیمادا (خئیر-دوعا) ائدیرلر. بو بئش اوشاغین آدی ایسه بئله دیر؛ 1. سونکور تئکین، 2. قوقور تئکین، 3. اوغور (اور) تئکین، 4. توکئل تئکین، 5. بوگو تئکین. بئش اوشاق تورلارین قیرغیزیستانین پایتاختی بیشکئکه کؤهنه آدی اولان پیشبئگ (بئش بی) ایله علاقه لی اولما احتیمالی دا واردیر. بو آدلاردان بیری اولان توکئل سؤزجویو تورک مدنیتینده اونسوز دا آغاجدان دوغولان کسلر اوچون ایستیفاده ائدیلمکده دیر. بوگو تئکین ایسه مانی دینینی تورکلرده یایان آدامدیر و اصلینده تاریخده یاشامیش گئرچک بیر آدام اولماسینا باخمایاراق آغاجدان دوغما افسانه سینه داخیل ائدیلمیشدیر. یئرله گؤیو بیرلشدیرن حیات آغاجی بعضاً دمیر آغاج اولاراق دا آدلاندیریلار. قورقود آتا اؤیکولرینده کی باسات آدلی آدام دا (و یا آتالاری دا) اولو و بؤیوک بیر آغاجدان تؤره میشدیر. دولگانلارین اؤزلرینه وئردیکلری دیگر آد اولان تیگا کیهی (اورمان کیشی)، مئشه ده یاشایان معناسینی وئرمکده دیر. آنجاق بیرباشا اله آلیندیغیندا "آغاج آدام" دئیه بئله چئویریله بیلیر. اورمان کیشی تعیین ائتمه سی ترکه مه آدلی تورک بویونو دا عاغیلا گتیریر و بو سؤز ده تره کله یعنی آغاجلا مشغول اولان چاغیریشیمی ائتمکده دیر. بعضاً آغاج اییه سی معناسیندا دا ایستیفاده ائدیلر. (آغ / آک) کؤکوندن تؤره میشدیر. آغماک (یوخاری چیخماق) حرکتییله علاقه لیدیر. اوزانما معناسی داشیییر. بو مضموندا گؤیه دوغرو اولماغی بیلدیریر. 

آیی آتا: آیی تانری 

فرقلی تورک دیللرینده آزی (آدی، آزیغ، آدیغ) آتا اولاراق دا دئییلر. موغوللار باوگای ائجه گه دئیرلر. بعضی تورک طایفالاری آییدان توره دیکلرینه اینانارلار. "آبا توس" آدلی اونگون دا آیینی وصف ائدر. آبا (ائبه، ائبوگه) بعضی بویلاردا آیی معناسینی وئرمکده دیر. آیی نین آدی نین آچیقجا سؤیلنمه مسی لازیم اولدوغو اینانجی خوصوصیله آلتایلاردا، یاقوتدان و دولگانلاردا دا واردیر. اونون اوچون آبای و یا دایی دئییلیر. اینانجا گؤره آیی آدی نین دئییلدیگینی تورپاقدان ائشیدیر. چونکی "ار کولاکتو" / "جیر کولاکتی" (یئر قولاغی) اونو ائشیدیر. آنادولودا یئرین قولاغی وار دئییمی ده بونو ایفاده ائدیر. آیی نین یاشادیغی یئر ده تورپاق و یئر آلتیدیر. یئر یالنیز آیی ایله دئییل، قورد، ایلان و بنزری تابو یاراتمیش جانلیلار حتّی اینسان ایله ده اونسیت قورا بیلر. بو اینانج ایلان، قورد و بنزرلری اوچون ده اعتیبارلیدیر. آیی آدی نین "دایی" ایله ائکویوالئنت (معادل) توتولماسی "کؤپرویو گئچنه قدر آیییا دایی دئمک"  سیناکاسی (آتالار سؤزو) ایله ده علاقه لیدیر. موغوللارداکی آبگال دایی (اوگال دایی) ایسه آیی آتا معناسینی وئرر و شامانین گئیدیگی آیی فورمالی میس بیر ماسکادیر. آیی یئر اوزونده کی  بیر چوخ مدنیتده قورخولان بیر حئیوان اولاراق ایشتیراک ائتمیشدیر. چؤللرده، بوزقیردا، اورماندا، قوطبلرده بئله وار اولان نؤوعلری اونو گوجون و وحشی حیاتین سیمگه لریندن بیری حالینا گتیرمیشدیر. آیی؛ پنجه لری اولان ایری و جیریجی بیر حئیواندیر. (از/آد/ آز) کؤکوندن تؤره میشدیر. اگر سؤز اولاراق گوج معناسینی ساخلایار. 

آیی آنا: آیی تانریچا 

فرقلی تورک دیللرینده آزی (آدی، آزیغ، آدیغ) آنا اولاراق دا دئییلر. موغوللار باوگای ائجه دئیرلر. بعضی تورک طایفالاری آییدان توره دیکلرینه اینانارلار. فینلرده آیی ان موقدس حئیوان اولاراق قبول ائدیلیر. قهوه رنگی آیی بو جمعیتده آیری بیر اهمیته مالیکدیر. فین (سوومی) خالقی اورال منشالی اولوب تورکلره قونشو بیر قؤومدور و ایسکاندیناویایا کؤچ ائده رک اورادا دؤولت قورموشلار. آیی گوجو، تورپاغی، دؤیوشچولوگون بؤیوکلوگو ایشاره لر. آیی دیرناغینین و پنجه لری نین کورویوجولوغونا اینانیلار. موعاصیر ایقتیصادیات/ بیرژا نظرییه لرینه آیی مئیلی یوخاریدان آشاغییا دوغرو وورولان پنجه نی، یعنی دیری دوشن قییمتلری قار الده ائتمه گی ایضاح ائدر و بو بنزتمه نین ائدیلمیش اولماسی اینسانین نه قدر موعاصیر اولورسا اولسون دایم ایچینده پریمیتیو (بدوی، ایلكین) بیر ایستیقامت اولدوغونو آچیق شکیلده اورتایا قویور. هرچند بو وضعیتین بیرباشا تورک سؤیلنجه لرییله علاقه لی اولدوغونو سؤیله مک مومکون دئییل لاکین بیر چوخ مدنیتین ده اورتاق آلگیلایاشلاری نین اولدوغو شوبهه سیزدیر. یعنی سؤیلنجه لرین ده اؤزونه خاص جهتلری اولدوغو قدر دیگر خالقلاری ایله بنزر و عئینی ذهنی پروسئسلرله اورتایا چیخمیش اولان طرفلرینی ده گؤز آردی ائتمه مک لازیمدیر. اینسان اوغلونون قورخدوغو شئیه حؤرمت ائتمه سی نین و اونو یوخ ائتمه یه چالیشماق یئرینه اونونلا اؤزدئشلشره ک اونون کیمی اولماغی آماچلاماسی نین ان گؤزل نومونه سی آیی آنا و آی آتا آنلاییشلاری نین. (آی/آز/آد) کؤکوندن تؤره میشدیر. اگر سؤز اولاراق گوج معناسینی ساخلایار. آز کؤکو آزمان (وحشی حئیوان) سؤزویله ده یاخیندان علاقه لیدیر. مونقول آیه سؤزجویو قورخو دئمکدیر و علاقه لی اولماسی اولابیله جکدیر. 

باراک آتا: ایت تانری 

ایت آتا دا دئییلیر. موغوللار نوکای ائچگه دئیرلر. بعضی مونقول طایفالاری ایتدن توره دیکلرینه اینانارلار. باراک سیراوی بیر ایت اولماییب موقدس ساییلار. ایت آتایا داها چوخ مونقول قؤوملرینه راست گلینیر. افسانوی کؤپک باشلی اینسانلارا دا باراک آدی وئریلر. تاردوشلارین آتالاری دا کورت و یا باراک باشلی بیر اینساندیر. آوروپا منشالی هون/ماجار افسانه لرینه گؤره ده آوروپا هونلاری (ماجارلار) تازی آتادان توره میشلردیر. ماجالار ایته کوتیا دئییرلر و بو آدین تورکچه/مونقول کوت سؤزو ایله بنزرلیگی دیقت چکیجیدیر. اینسان یارادیلارکن اینسانین گؤزتچیلیگینی تانری بیر ایته بوراخمیش لاکین او وظیفه سینی دوزگون ائتمیه رک خیانت ائتمیشدیر. مونقوللارین بعضی طایفالارین و کیتان'لارین آتاسی اولاراق قبول ائدیلیر. بو سببله کؤپک قوربان ائدیرلر. بیر شاهزاده ایله ائولنن کؤپک آتادان توره دیکلرینه اینانان کؤهنه مونقول قبیله لری واردیر. تورک-مونقول مدنیتینده یاری اینسان، یاری حئیوان اولان وارلیقلاردا، اوست طرف اینسان آلت طرف حئیوان شکلینده دیر. آما باشقا بعضی مدنیتلرده ایسه تام ترسیدیر. مثلاً میصیر مدنیتینده آلت طرف اینسان، باش قیسیمی حئیوان اولان تانریلار واردیر. باراک آتا بو باخیمدان تورک میتولوژینده کی عومومی آنلاییشا ترس بیر شکیلده ایشتیراک ائدر. عئینیله میصیر سؤیلنجه لرینده اولدوغو کیمی باش طرفی ایتدیر. ناغیللاردا کؤپوک کیمی ترجومه ائدیلن کوبه، کوبه آدلی قهرمانین بو موتیولی علاقه دار اولما احتیمالی یوکسکدیر. 

باراک: (بار/ وار) کؤکوندن تؤره میشدیر. افسانوی بیر ایت نؤوعودور.* 

نوکای: مونقول کؤپک دئمکدیر.* 

باراک آنا: ایت تانریچا 

ایت آنا ده دئییلیر. موغوللار نوکای ائجه دئیرلر. بعضی مونقول طایفالاری ایتدن توره دیکلرینه اینانارلار. باراک سیراوی بیر ایت اولماییب موقدس ساییلار. نوگای آدلی تورک-مونقول بویو ایله علاقه لیدیر. نوکای مونقولجادا کؤپک دئمکدیر. اوغوز داستانیندا باراک بویو'نون کیشیلری نین اوزلری نین کؤپک اوزو (و یا او قدر چیرکین) اولدوغو لاکین قادینلاری نین ایسه عکسینه اینانیلماز درجه ده گؤزل و جاذیبه دار اولدوقلاری ایضاح ائدیلر. بو سببله باراک آنا آنلاییشی بو بویون تؤره دیگی آنا شکلینده آلقیلانسا دا، باشی نین ایت باشی اولدوغو شکلینده قطعی بیر معلومات مؤوجود دئییل. 

بورکوت آتا: قارتال تانری 

فرقلی تورک دیللرینده بورکوت (بؤرکؤت، بؤرکیت، مئرکوت، مارکوت، مؤرکوت) آتا اولاراق دا دئییلر. کارتال آتا دئییلیر. موغوللار بورگود (بورگئد) ائجئگه اولاراق خاطیرلانار. گونشین سیموولودور. یئنیدن دوغوشو، ابدی حیاتی، اؤلومسوزلوگو، گونشین دوغوشونو ایشاره لر. آتشی، ایستیلیگی و بیچین مؤوسومونو خاطیرلادار. کارتال'ا بعضی تورک قؤوملریندن گونش کوشو دئییلیر. مئرکوت قبیله سی قورو بیر کارتالدان، یورتاس قبیله سی ایسه آغ بیر کارتالدان تؤره میشدیر. ماجار پادشاهلاری نین نسلی ده بیر کارتالا (و یا دوغانا) قدر اوزانیر. ایلک ماجار کرالی نین آناسی بیر دوغاندان حامیله  قالمیشدیر. ماجار کرالی نین آناسی حامیله  دئییلکن یوخوسوندا بیر دوغولان گؤرموش، سونرا بو قوش اطرافیندا اوچاراق دوققوز دفعه  دولانمیش و سونرا دا رحمینه گیرمیش. بیر مودت سونرا دا حامیله  قالدیغینی آنلامیش. اوشاغین دوغوموندا ایسه سیرا خاریجی حادیثه لر یاشانمیش. بیر قیرغیز بویوندان آناسی دا یئنه گئجه یوخوسوندا چادیرینا گلن بیر دوغولان گؤرموش و بو قوش قارینینا گیرمیش. قادین بیر مودت سونرا حامیله  قالمیش. باشقا بیر سؤیلنجه ده کارتال آتا یئر اوزونه ائنه رک بیر قادینلا بیرلشیر و اوشاغی اولار. دوغان اوشاق یئر اوزونون ایلک و ان بؤیوک سامانی اولار. قارتالین بونو ائتمه سی نین سببی اؤز دیلینی آنلایاجاق بیر اینسان اؤولادا صاحیب اولماقمیش. بورکوت اؤلومسوزلوگو ایشاره لر. یاغمورلار یاغدیرابیلمه گوجونه مالیکدیر. بوللوغو و برکتی تمثیل ائدیر. قازاق بایراغیندا کورگینده گونش داشییان بیر قارتال واردیر. بوریات کاغانی نین آروادی نین بیر قارتاللا گیردیگی علاقه  نتیجه سینده شامان اولدوغو ایضاح ائدیلر. تورکلرده قارتال و اونا بنزه ین سونگور، دوغان، آتماجا، لاچین کیمی قوشلارا عومومی اولاراق قاراقوش آدی وئریلر. بو قوش نؤوعو عئینی زاماندا گؤرونمز عالمله اولان علاقه نی تمثیل ائدن بیر روح اولاراق دا گؤرولر. شامانلار اونون کؤمگینه موراجیعت ائدرلر. قاراقوش بعضا ایگیدلری بوتون اولاراق اودار و اونلاردا اونون بطنیندن تکرار ساغ اولاراق چیخماق اوچون بیر یول تاپیرلار. آنادولودا عاشیقلر آنجاق اؤزلرینه بیر قوش قیلیغینا گیرن جبراییل و یا میکایل'ین یوخولاریندا گؤرونمه سییله بیرلیکده آشیقلیق خوصوصیتینی قازانارلار. یاقوت دیلینده کی  هوتوی سؤزجویونون کودای (تانری) سؤزجویو ایله بنزرلیگی ده دیقته دیردیر. بورکوت اصلینده بوتون قوشلاری تمثیل ائدن بیر حئیواندیر. بو مضموندا آشاغیدا نومونه اولاراق وئریلن و قارتال، دوغان، آتماجا کیمی ییرتیجیلارین آلتتورلئری اولان قوشلارین هامیسی تورک مدنیتینده اهمیتلی بیر یئره مالیکدیر: باز/ باس، بازالاک/ بوزالان، بئیگو/بایگو، جینکای/چینکای، چاکیر/ شاکیر، چالاغان/چالاگان، ایتئلگو/ایتلئغو، کارچیکای/کارجیگای، کؤچکئن/کؤچؤغئن، کؤیکئنئک/کویکئنئک، کیرگای/کیرگوی، لاچین/ناجی، سونگور/سونکور، سونکار/شومکار، توغاناک/توغاناک، تویگون/ تویگون، تورومتای/تورومتای، زاغالما/یاغالبای. بورکوت سؤزجویو (بور/بور/مور) کؤکوندن تؤره میشدیر. اؤرتمک معنالارینی احتیوا ائدن بورومک، بورغو سؤزلری ایله عئینی کؤکدن گلیر. قارتال دئمکدیر. بورکوت (مرکوت) قوشو شامانا اؤزوندن کئچه رک ائتدیگی سفرده یولداشلیق ائدر. بور (بوره) سؤزجویو علاقه سی ده اهمیتلیدیر. 

بورکوت آنا: قارتال تانریچا 

 فرقلی تورک دیللرینده بورکوت (بؤرکؤت، بؤرکیت، مئرکوت، مارکوت، مؤرکوت) آنا اولاراق دا دئییلر. قارتال آنا دئییلیر. شامانلاری یئر اوزونه گتیرمیشدیر. شامان اولاجاق بیر اوشاغین روحو بیر قارتال طرفیندن یوتولور. بو قارتال گونئشلیک بیر بؤلگه یه کؤچ ائدر. بو چاییرلاری اورتاسیندا قیرمیزی بیر شام ایله قورو بیر قایین واردیر. قارتال یومورتاسینی بو آغاجلاردان بیری نین تپه سینه بوراخار. بیر مودت سونرا یومورتا چاتلایار و ایچیندن بیر اوشاق چیخیر، آغاجین آلتیندا اولان بیر بئشیگی دوشر. بوریاتلارین ایلک سامانی بورکئد آدینی داشیییر. ایسته دیگی زامان راحاتلیقلا او بیری دونیایا آتلایابیلیر. بعضی تورک طایفالاری قارتالدان توره دیکلرینه اینانارلار. یاخشی شامانلار قیرمیزی شام اوزرینده کی  قیرمیزی یومورتادان، پیس اولانلار ایسه قارا قایین اوزرینده کی  قورو یومورتادان چیخارلار. بو قارتال بوتون عؤمرو بویو او سامانی قورویار و کؤمکچی اولار. بو قوش او قدر بؤیوکدور کی، آی اونون سول قانادینی، گونش ده ساغ قانادینی آنجاق باغلایار. سیبیر اینانجلارینا گؤره تانری اینسانلارا کؤمک ائتمه سی اوچون قارتالی گؤندرمیشدیر. اینسانلار اونون دیلینی آنلامایینجا دا بیر قارتال تانری نین امری ایله بیر آغاجین آلتیندا یاتان قادینی حامیله  بوراخار و اونون اوشاغی شامان اولار. بورکوت (مئرکوت) قوشو شامانا اؤزوندن کئچه رک ائتدیگی سفرده یولداشلیق ائدر. (بور/بور) کؤکوندن تؤره میشدیر. بورگ سؤزجویو مونقولجادا قارانلیق دئمکدیر و بورکوتلر چوخ واخت قارا رنگلی اولاراق بئتیملئنیر. قارتال اوچون ایستیفاده ائدیلن قاراقوش تعبیری بونون ان گؤزل نومونه سیدیر. 

گئییک آتا: گئییک تانری 

فرقلی لهجه و شیوه لری کئییک (گیگیک، کیگیک) آتا شکلینده ده دئییلر. سیغین (سیگوه) آتا و یا بولان آتا اولاراق دا بیلینر. موغوللار الی ائچئگه دئیرلر. گئییک سورولری نین باشیندا تاپیلیب ایداره ائدن مارالا گؤک گئییک و گؤک سیغین آدی وئریلر. ناغیل قهرمانلاری و یا سؤیلنجه کسلری بیر مارالی قووار و آرخاسیندان بیر ماغارایا گیریر. بورادا چوخ واخت گؤزل بیر قیزا راست گلیر. گئییکلی بابا کیمی چاتانلار خالق مدنیتینده سیخلیقلا ایشتیراک ائدر. حاجی بکتاش ولی کیمی چاتانلار دا مارال دونونا بورونه بیلیرلر. 

گئییک آنا: گئییک تانریچا 

فرقلی لهجه و شیوئلئری ،کئییک (گیگیک، کیگیک) آنا شکلینده ده دئییلر. بورچین (بورجون) آنا و یا بولان آنا اولاراق دا بیلینر. موغوللار مارال ائجه دئیرلر. بدنینده کی  لکلر اولدوزلارین ایشاره لریدیر. دنیزدن چیخاراق گلمیشدیر. بعضی تورک بویلارینا یول گؤستریجیلیک ائدر. آغ مارال جیلدینه گیره رک گؤی تورکلرین آتاسییلا بیرلشمیش و گؤی تورکلر تؤره میشدیر. گؤرکملی چنگل بوینوزلاری و قانادلاری واردیر. اینسان بیچیمیندیکن چوخ گؤزلدیر. بدن خطلری اینجه و موتناسیب اولاراق بئتیملنیر. مونقولجادا گیگیه سؤزجویو ایشیقلی معناسینی وئرر و بو حئیوانین موقدسلیگی ایله ده علاقه لیدیر. مثلا مونقوللارین آناسی اولان آلانکووا سؤزجویو ده ایشیغین گئییغی کیمی بیر معنا ایفاده ائدر. 

کوغو آنا: قو قوشو تانریچاسی 

موختلیف تورک دیللرینده کو (گو، کوو، کوب) آنا اولاراق دا دئییلر. مونقولجادا هون (کون، هونگ، کونگ) ائجه اولاراق ایفاده ائدیلر. بعضی تورک طایفالاری کوغودان توره دیکلرینه اینانارلار. هو خانیم ایله قاریشدیریلمامالی. فینلیلرین کو آدلی آی تانریسینی دا آغلا گتیریر. کوغو سؤزجویو (کو/هو) کؤکوندن تؤره میشدیر. ظریفلیگی سیموولو اولان قوش. کؤهنه مونقولجادا هون/کون سؤزونون عئینی زاماندا اینسان معناسینی گلمه سی دیقت چکیجیدیر. تونگوز-مانچو دیللرینده کوکی/کوهو/ کوککو شکلینده ایشتیراک ائدر. 

قورد آنا: قورد تانریچا 

موختلیف تورک دیللرینده قورد (کورد، کیرت، گورت) آنا شکلینده ده دئییلر. بؤرو (بوری، بورو) آنا اولاراق دا بیلینر. موغوللار چینا (شینا، شونو) ائجه اولاراق خاطیرلایارلار. قوردلاری قورویار. چونکی تورکلر قورددان تؤره میشدیر. آز قالا بوتون تورک طایفالاری اورتاق بیر اینانج اولاراق دیشی قورددان توره دیکلرینه اینانارلار. ایلک دفعه  هون و ووسون اورتاق سؤیلنجه سینده ایشتیراک ائدن بیر احوالاتا گؤره هون حؤکمداری طرفیندن اؤلدورولن ووسون کاغانی نین کیچیک اوغلو چؤله بوراخیلمیش و اونو دا دیشی بیر قورد ائمزیرمیشتیر. بونو گؤرن هون خاقانی اوشاغی یانینا آلاراق یئتیشدیرمیش تاختینی اونا گئری وئرمیشدیر. دیشی قورددان تؤرمه افسانه سی آشینا آدلی دیشی قورد افسانه سینده ان یئتکین فورماسینا چاتمیشدیر. گؤی تورکلرین تورئییش افسانه سینه گؤره اجدادی اولان آدام هله بیر اوشاقکن دوشمنلری طرفیندن عاییله سی اؤلدورولدوکدن سونرا بیر باتاقلیغا آتیلیر و بورادا دیشی بیر قورد طرفیندن تاپیلیب ائمزیریلیر. داها سونرا دا اونونلا ائوله نیر. دوغان اون اوشاق، گؤی تورکلرین اون بویونو یارادیر. آشینا عاییله سی بو اوشاقلاردان بیری نین نسلیندن گلمکده دیر و گؤکتورک دؤولتینی ده بو عاییله قورموشدور. بؤرو سؤزجویو اویغورجادا پئری شکلینده دئییلمیشدیر. قورد سؤزجویو (قور/گور/کور) کؤکوندن تؤره میشدیر. گوج، قوووت، دایانیقلیلیق معنالارینا گلیر. قورتارماق حرکتی ایله ده کؤکنسل اولاراق علاقه لیدیر. 

قورد آتا: قورد تانریسی 

موختلیف تورک دیللرینده قورد (کورد، کیرت، گورت) آتا شکلینده ده دئییلر. بؤرو (بوری، بورو) آتا اولاراق دا بیلینر. موغوللار چینا (شینا، شونو) ائجئگه اولاراق خاطیرلایارلار. قوردلاری قورویان و عئینی زاماندا قورد قیلیغینا گیره بیلن تانریدیر. کاغوچی (کاو-چی) تورکلری نین سؤیلنجه لرینه گؤره ایلک کاغانلاری نین قیزلاری آتالاری طرفیندن بیر تپه یه بوراخیلمیش. سونراسیندا کیچیک قیزی بیر قورد قیلیغیندا گلن قورد تانری ایله بیرلشمیش و کاغوچی خالقی اونلارین اوشاقلاریندان مئیدانا گلمیشدیر. گؤیتورک بایراقلاری نین تپه سینده دایم بیر قورد باشی اولاردی. تاردوش تورکلری نین آتاسی قورد باشلی بیر اینساندیر. قورد دایم یول گؤستریجی اولاراق قبول ائدیلیر و آرخاسیندا موختلیف اؤلکه لره گئدیلر. اونون خبردارلیغییلا تهلوکه لر کیلپایی آتلاتیلیر. موقدس روحلارین دوققوز اوغوللاری نین هامیسی قوردا بنزر. گؤی یئللی، گؤی قویروقلو تعبیرلری ایستیفاده ائدیلر. باشقوردلار قورددان توره دیکلرینه اینانارلار و آدلاری دا بونا گؤره باش-قورد شکلینده دیر. قورد آتایا آوروپا افسانه لرینده مثلاً رومانین قورولوشویلا علاقه دار اولاراق روموس و رومولوس افسانه سینده راست گلمک مومکوندور. بو موتیوی تورکلرله علاقه لی بیر قؤوم اولدوغو تخمین ائدیلن ائتروسکلر واسیطه سیله ایتالییایا چاتمیش اولماسی احتیمال ائدیلیر. قوردلاری، تورکلر موقدس سایدیغی اوچون ایجتیماعی حیاتین هر مرحله سینده حتّی موعاصیر جمعیتده بئله تاثیرلرینی گؤسترر. مثلاً رئسپوبلیکا دؤورونده چیخاریلان ایلک یئرلی لوکوموتیوه "قاراقورد" آدی وئریلمیشدیر. بوندان باشقا چینگیز آیتماتووون، پوزولان و یوکولان طبیعی تارازلیغی بیر قوردون گؤزوندن ایضاح ائتدیگی دیشی قوردون رویالاری آدلی اثری ده تورکلرده قوردون طبیعت، یورد و حیاتی سیمگه له مسی باخیمیندان قییمتلندیرمک ده یئرینده اولاجاق. تاردوشلارین آتالاری قورد باشلی بیر اینساندیر. شامان دوعالاریندا آلتی آغیزلی قورددان تئز-تئز بحث ائدیلیر. اوسئتین افسانه لرینده قوردالاگون آدلی بیر دمیرچییه بحث ائدیلیر. قورد سؤزجویو (قور/گور/کور) کؤکوندن تؤره میشدیر. گوج، قووت، دایانیقلیلیق معنالارینا گلیر. قورتارماق حرکتی ایله ده کؤکنسل اولاراق علاقه لیدیر. 

اود آنا: اینک تانریچا 

اوت (اوی) آنا اولاراق دا دئییلر. اینک آنا اولاراق دا بیلینر. موغوللار اونه (اونئغه) ائجه دئیرلر. ماللاری قورویار. گوجو تمثیل ائدیر. بعضی تورک طایفالاری، نسیللری نین اینکدن تؤره دیگینی اینانار. مثلاً قیرغیزلار ایلک آنالاری نین بیر اینک اولدوغونا و بیر ماغارادا یاشادیغینا اینانیرلار. قهرمانلاردان اولان بوینوز آنلاییشی بوغادان ایلهاملانمیشدیر. بو بوینوزلار گوجو ایشاره لر و آیی چاغریشتیریرلار. حقیقتاً ده بوینوز عونصورو بیر چوخ دیگر تانریچایا دا کئچمیشدیر. مثلاً اومای آنا بوینوزلو اولاراق بئلیرلنیر. بوندان باشقا سونسوز قادینلار موقدس ماغارالارداکی بوینوزلارا ایپ باغلایاراق اوشاق دیله یه رلر. سؤیلنجه لرین ده اؤزونه خاص جهتلری اولدوغو قدر دیگر خالقلاری ایله بنزر و عئینی ذهنی پروسئسلرله اورتایا چیخمیش اولان طرفلرینی ده گؤز آردی ائتمه مک لازیمدیر. 

اود آتا: بوغا تانری 

اوت (اوی) آتا اولاراق دا دئییلر. بوغا (بوگا، بوکا) آتا اولاراق دا بیلینر. موغوللار بوه (بوک) ائچئگه دئیرلر. اؤکوزلری قورویار. گوجو تمثیل ائدیر. بعضی تورک طایفالاری، سویلارینی بوغادان تؤره دیگینی اینانار. اوغوز کاگان'ا آدینی وئرن ده بوغا آتا'نین. موقدس آی بوغاسی اولاراق تعیین اولونار. قهرمانلاردان اولان بوینوز آنلاییشی بوغادان ایلهاملانمیشدیر. بو بوینوزلار گوجو ایشاره لر و آیی چاغریشتیریرلار. قیرغیزلار دونیانین بیر اؤکوزون بوینوزلاری اوزرینده دایاندیغینا ایناناردیلار. یاغمورلار نتیجه سینده داغلاردان ائنن سئللر بؤغورن بوغالارا بئنزتیلیر. بوغا آتا بوز اؤکوز قیلیغینا بورونه رک تایچی خانین بوغالارییلا گوره شیر و داها سونرا دا خانین قیزی ایله سئویشیر. اوندان بیر اوغولو اولار. بو اوشاق بوریات قؤومونون آتاسیدیر. اونا گؤره اؤزونه بوز اؤکوز قوربان ائدیلیر. بوگا مونقولجادا گئییک دئمکدیر و موقدس بیر حئیواندیر. تونگوزلاردا بوغا و یا بوگا آدی وئریلن هر شئیه گوجو چاتان، بوتون حیاتی ایداره ائدن، مودریک بیر تانری واردیر. عئینی شکیلده تونگوزلارلا قوهوم بیر طایفا اولان ائونکلرده بوگا جنّت تانریسیدیر. بوغا سؤزجویو (بوغ/بوگ/بوه/بوگ/بوک) کؤکوندن تؤره میشدیر. بوغا سؤزجویونون اراضیده "شامان" سؤزو ایله اولان کؤکنسل علاقه سی دیقت چکیجیدیر.

 كوچوروب، حاضیرلایان: علی دهقانی آذر


یکشنبه 30 مهر 1396

تلگیرام

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    

قالایچی مورتوض, [۲۱.۱۰.۱۷ ۰۸:۰۱]
 تلگیرامداhttps://t.me/tonghal

https://t.me/tonghalتونقال کانالی تلگیرامدا


دوشنبه 17 مهر 1396

دونن......................

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    

ایلیشیب قالمیشدی بیر قوزو قارلیغدا دونن
توکولوردی باشینا سانکی دووارلیغدا دونن
مچیدی سیل سوپور ائیلیردی یاریم قاریشی گلیب
هویله سک اولدو گوروشمک لیگی دارلیغدا دونن
من بوگونن دویورام گئچیمیشی نه چکدی ائلیم
نه چتین لیک لره تابلاشدیلا وارلیغدا دونن
بیز بوگون ایتمیشیک آنجاق گولونن بولبول تک
ائله بیل یاس اوتوروب باغدا باهارلیغدا دونن
اولکه نین باشیجیسی ووجدان دئییه آند وئرمه اونو
چون اوتوزموشدو اولان واری قمارلیغدا دونن
اوز الیم اوز باشیم اولدوقجا گول عومرون یاشامام
بوینو چی نینده لالا قالدی خومارلیغدا دونن
ائلچی بی ائو ائشیگیندن ائله شرمنده دی کی
اریدی اولدو اوتاندیقجا بئکارلیغدا دونن


چهارشنبه 22 شهریور 1396

کیتاب ساتیشی

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    


نام کتاب-مقالید ترکیه

تعداد صفحات373صفحه

قیمت 25000تومن

ایسته ینلر بو نومره لر زنگ آچیب الده بیلرلر09391601162--09111868523ائلچی بی


دوشنبه 20 شهریور 1396

تونقال کیتابی

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    



قالایچی مورتوضون یومور یازیلاری
قیمت10000مین تومن
146صفحه ده
 ایسته ینلربونومره لر علاقه ساخلاییب پوست وسیله نن الده ائده بیلرلر09391601162--09111868523ائلچی بی


دوشنبه 20 شهریور 1396

جهانشاه حیفیفی

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    



کیتابین آدی:دیوان ترکی فارسی جهان شاه حقیقی
قیمت :25000مین تومن
کوچورن دوکتور کریمی زنگان
ایسته ینلر بونومره لرله علاقه ساخلاییب پوست وسیله سینن الده بیلرلر09391601162--09111868523ائلچی بی


یکشنبه 12 شهریور 1396

مغولها درآینه تاریخ

   نوشته شده توسط: ائلچی بئی    

 

1-مغولها در آینه تاریخ  

یادم هست در قبلها روزی یکی آشنایان روزنامه بدست به دفتر کار من آمده شروع به نکوهش کردن من نمود چرا که از تاریخ ترک و مغول دفاع میکنم ؛بعد عنوان کرد که مغولها در گذشته نه اینکه تمام شهرهای ایران را خراب کرده اند بلکه جنگل پسته ایران را هم به آتش کشیده اند؛بعد که موضوع عوض شد و این دوست فرهنگی ما رفت من روزنامه گرفتم که مطالعه بکنم دیدم؛در ستون خبری روزآمده است که قسمتی ازجنگل پسته شمال افغانستان آتش گرفته است؛در کناراین خبرستونی در مورد تاریخ مغول قید شده است؛من بعدها فهیمدم که این بزرگواربه اصطلاح فرهنگی بدون اینکه مطالب را مطالعه بکند همین که سر تیتر آتش و مغول را دیده آن فکر آسیمیله شده اش مخیله شده که  مغولان وحشی بودند

2-ده صفت برجسته چنگیزخان

روحیات چنگیزخان از منظرمورخین منصف و با وجدان

1-چنگیزخان در آیین خود یکتا پرست بود(گوی تانریسی)

2-چنگیزخان 900سال قبل یک دمکرات بوده ؛چون جوجی فرزند زنش که ازکس دیگربوده پذیرفته با آن مثل فرزندان خود رفتار کرد

3-چنگیزخان در عمرخود هیچ وقت عصبانی نشد

4-چنگیزخان تصب قومی و دینی نداشت

5-چنگیزخان برای جذب اقوام مختلف از نفوذ معنوی خود استفاده میکرد نه قوه قهریه

6-چنگیزخواهان تجارت آزاد بین دولت ها بود

7-چنگیز خان خودرا مقید به رعایت حال دیگران میکرد

8-چنگیزخان حرم سرا نداشت

9-چنگیزخان علم را مبنای پیشرفت بشر میدانست

10-چنگیزخان شمشیر را بر سرکشان فرود میاورد

نقل از کتاب تاریخ مغول نویسنده حاج علی یزدانی تاریخ نگار افغانی از قوم هزاره

3-علت حمله چنگیزخان به ایران به روایت تاریخ

همانطوریکه در بالا گفتیم که چنگیزخان اعتقاد به تجارت آزاد بین دولتها داشته است فکر میکرد که در کنار کار تجاری یک نوع تبادل فرهنگی هم صورت میگیرد؛اینجا بود سه نامه احترام آمیزبه سلطان جلاالدین خوارزمشاه نوشت و از او خواست که اجازه بدهد تاجران چین و ترکستان وارد اراضی ایران شده از آنجا به اورپا طی مسیر بکنند نه اینکه خوارزمشاه به نامه های چنگیزخان جواب دیپلماتیک نداد بلکه گوش ائلچی یان سردارمغول را برید با درشت خویی برگرداند؛همانطوی که اهل فن میدانند که از اول تاریخ تا به امروز در عرف دیپلماتیک ائلچی یان محسون ازغضب حاکمان بوده اند اما پادشاه ترک تبارایران سلطان جلال الدین بر اثرتملق مردمان این سرزمین سر کش به بار آمده بود؛خودرا مقید به رعایت عرف دیپلماتیک ندیده باعث حمله مغول به ایران میشود؛اینکه مورخین جعال ایرانی در مورد چنگیز خان نوشته اند نشانه عجزآنهاست که به نوعی میخواستند تند خویی سلاطین خودرا لاپوشی بکنند؛چون بنا به لیاقتی های حاکمان خودکشور را از دست رفته دیده چون نمی توانستند کاستی خودرا بیان بکنند مجبور میشدند به حریف قدرتمند خود تاخته تا چهره آنهارا مخدوش بکنند؛

حالا یک سوال اساسی از آقایان مدعی ایرانی که عقب ماندگی کشور خودرا به گردن عرب و ترک مغول میاندزند

مبنی بر اینکه با تمدن دروغین قبل ازاسلام که مدعی آن هستید چرا در برابراعراب ایستادگی نکردید و اگر دارای تمدن برتر بودند چرا ازنظر فرهنگی آنهارا تحت تاثیر خود قرار ندادید؛

مسئله دوم اینکه مورخین ایرانی ادعا میکنند مغولان شهرهای ایران خراب کرده اند سوال اینجاست که بجز بلخ و نیشابور کجارا خراب کرده اند؛اگر منظورتان قلعه الموت هست آنجا یک مکان تروریستی بقول امروزیها بوده است؛  همانطوریکه مورخ بی قرض خارجی می نویسند باعث خرابی نیشابور دخترچنگیزخان بوده است که شوهرش در آنجا به قتل رسیده بود؛و زمانی دستور خرابی شهر را صادر داد خود چنگیز خان در بامیان افغانستان بوده بعد مراجعت  دختر خودرا مورد بازخواست قرار داده این کارغیر انسانی وی نکوهش میکند؛

4-آنچه را که مغول ها به ایران آورده اند

اولا مغولها به عنوان ارتش آزادی بخش به سرزمین ایران  آمدند که به حکومت 580 ساله عباسیان که  با مشت آهنین مردم این سرزمین سرکوب میکردنداز میان برداشتند  در مبارزه فرهنگی مردمان ایران را عجم که یک کلمه تحقیر آمیزکه از امویان به ارث برده اند خطاب میکردند به معنی کودن وکُند ذهن میباشد؛همانطوریکه میدانیم هولاکون بعداز تسخیر بغداد آخرین خلیف عباسی را به اسیری گرفته در مراغه به قتل میرساند؛تا بعد از آن ملت سرکوب شده این سرزمین نفس راحتی کشیده از زیر یوخ اعراب در میایند؛ و بعد از این بود که ایرنیان شکست خورده از اعراب به همان تفکرات شعوبیه گری که زیر دامن خاندان علی هویت از دست رفته خودرا دنبال میکردند؛و از آن تاریخ به بعد با کمک ایلخانیان و صفوی ها نادرشاه هویت جدید ایرانی که با ماهیت شیعه گری شکل گرفته هنوز هم ادامه دارد

همانطوریکه میدانیم رصد خانه مراغه بتوسط اباقاآن برادرهولاکون خان بناشده؛در زمان حمکرانی قازان خان پسر آباقاآن در تبریز مکانهای علمی هم چون دانشگاه شام قازان احداث بعد از آن واقعه تبریز مامن صدها عالم و دانشمند میشود و از جمله کارهای ارزنده قازان خان که تا آن موقع در ایران رواج نداشته وضع کردن قانون واحد اندازه گیری همچون برای غلات (من) برای تقسیم اراضی شعیر و غیره وجود آورد؛و برای اولین پول کاغذی بین مردم رواج داد

 و نگارگری که شماها امروزه آنرا به عنوان مینیاتور میشناسید مغول آنرا به ایران آورده و باعث گسترش آن شدند اول مکتب تبریز و بغداد و هرات را بوجود آورند؛و لازم هست این را هم بیان بکنم ؛بیشتر سمبل های شیعه گری اقتباس از شامانیزم ترکان و از مغول ها میباشد مثل شال بستن به کمر سیدهاو تقدس بخشیدن به آنها وبزک کردن علم ها در مساجد و بستن پارچه به درختان به عنوان نذرگاه همه و همه از تفکرات شامانیزم به شیعه گری ایرانی منتقل شده است ؛

6-سخن آخر

در پایان به هوچی گران نژاد پرست آرایا گرا توصیه می کنم نداشته های تاریخی خودرا  به حساب ترک ها و مغول های مقتدر که در کشورایران خدمات ارزنده ای از خود بجای گذاشته اند؛نگذارند؛و تاریخ را آنطوریکه که اتفاق افتاده به قلم آورده؛ودر کنار دیگر ملیتهای ایرانی زندگی مسالمت کردن را بیاموزند؛

با احترام

ائلچی بی

13/6/1396

بندر انزلی


تعداد کل صفحات: 11 1 2 3 4 5 6 7 ...

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

دریافت کد آپلود سنتر

آپلود عكس